|
Термин |
Анықтамасы |
|
|
1. Агрофитоценоздың қалыптасуы |
Ауыл шаруашылығы дақылдары өсірілетін жасанды өсімдік қауымдастығының (егістік, бақ, жайылым) құрылуы мен дамуы. Ол дақыл түріне, климатқа, топырақ жағдайына және агротехникалық шараларға байланысты қалыптасады. |
|
|
2. Арамшөптердің вегативтік көбеюі |
Олардың тұқымсыз, өсімдіктің бөліктері (тамырсабақ, түйнек, тамыр атпасы, өркен) арқылы көбеюі. Бұл әдіс арамшөптердің тез таралуына және олармен күресті қиындатуға ықпал етеді. |
|
|
3. Арамшөптердің егіншіліктегі зияндылығы |
Олардың дақылдармен қоректік заттар, су, жарық үшін бәсекеге түсіп, өнімділікті төмендетуі. Арамшөптер топырақты құрғатып, зиянкестер мен аурулардың таралуына себепші болады, сондай-ақ егістіктерді күтіп-баптау мен жинауды қиындатады. |
|
|
4. Арамшөптердің зияндылық шектері |
Белгілі бір деңгейден асқан кезде арамшөптердің ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігіне айтарлықтай зиян келтіретін шегі. |
|
|
5. Арамшөптер-тіршілік ортасының индикаторы |
Белгілі бір арамшөп түрлерінің топырақтың құнарлылығы, ылғалдылығы, қышқылдығы немесе тұздылығы сияқты қасиеттерін көрсететін биологиялық көрсеткіш ретіндегі рөлі. |
|
|
6. Гербасезімталдық |
Өсімдіктердің гербицидтердің әсеріне сезімталдығы, яғни белгілі бір химиялық заттардың оларды зақымдау немесе өсуін тежей алу қабілеті. Әр дақыл мен арамшөптің гербицидтерге сезімталдық деңгейі әртүрлі болады. |
|
|
7. Ерте пісетін жаздық арамшөптер |
Көктемде өнетін және жаз ішінде тұқым беріп үлгеретін біржылдық арамшөптер. Олар ауыл шаруашылық дақылдарымен бірге өсіп, ылғал мен қоректік заттарды тартып алып, өнімділікті төмендетеді. Мысалы, кәдімгі қара сұлы (Avena fatua) мен қызылша арамшөбі (Chenopodium album). |
|
|
8. Кеш пісетін жаздық арамшөптер |
Көктемнің соңында немесе жаздың басында өніп, жаздың соңына қарай немесе күзде тұқым беретін біржылдық арамшөптер. Олар дақылдардың өсуіне кедергі келтіріп, өнімділікті төмендетеді. Мысалы, шырмауық тәрізді қарақұмық (Polygonum convolvulus) және щетен (Setaria spp.). |
|
|
9. Мысық құйрық |
Астық тұқымдасына жататын арамшөптердің бір түрі (лат. Setaria). Ол көбінесе егістіктерде, жол бойында және бос жерлерде өседі. Мысыққұйрық топырақтан ылғал мен қоректік заттарды тартып алып, дақылдардың өнімділігін төмендетеді. |
|
|
10. Тұқым тыныштығы |
Өсімдіктің толық піскен тұқымы қолайлы жағдайларда да бірден өнбей, белгілі бір уақыт бойы тыныш күйде қалатын физиологиялық жағдайы. Бұл құбылыс өсімдіктердің табиғи бейімделу механизмі болып табылады және өнгіштікке әсер етеді. |
|